In een duurzame wereld zijn er gelijke kansen op een goed leven voor elke generatie zonder dat dit ten koste gaat van flora en fauna. De Jonge Democraten proberen op dit gebied een bijdrage te leveren aan een eerlijke maatschappij, die binnen de grenzen blijft die de planeet ons stelt. We hebben daarnaast een morele verplichting om op te komen voor de kwaliteit van het milieu, bescherming van natuur en het behoud van biodiversiteit wereldwijd. De mens beschikt over de middelen om de wereld te veranderen en over de intelligentie om de juiste keuzes te maken. Vanuit een ethisch perspectief plaatst de Jonge Democraten de mens tussen de andere levensvormen en bundelt de kracht van de gemene deler. Deze gemene deler is het streven naar een leefbaar, toekomstbestendig bestaan voor mens, dier en milieu. Wat zijn de uitdagingen? Binnen de wetenschap en de Jonge Democraten geldt een brede consensus dat de mens de hoofdveroorzaker is van veel milieuproblematiek. Mondiale klimaatverandering als gevolg van een versterkt broeikaseffect is hiervan een sprekend voorbeeld. Groeiende consumptie door een toenemende wereldbevolking en verhoogde individuele consumptie in een weggooimaatschappij staan aan de basis van alle milieuproblemen. 10 Collectief actie ondernemen met individuele verantwoordelijkheid voor aangerichte schade zullen deze problemen moeten oplossen. 11 Ruimtes zullen opnieuw moeten worden ingericht, productieprocessen herontwikkeld en relaties tussen natuur en mens opnieuw vormgegeven, zodat toekomstige generaties in hun behoeften kunnen voorzien, milieuvervuiling beperkt wordt en de leefomgeving aantrekkelijk blijft om in te leven.

12 Het huidige economische systeem is lineair: grondstoffen worden gewonnen, verwerkt tot producten, verkocht aan de consument en eindigen ten slotte als afval. 13 Deze lineaire productie-consumptieketen zorgt voor langdurige milieuschade door voortdurende grondstofwinning uit en afvaldumping in, het milieu. 14 Hoewel een relatief kleine groep profiteert van de vervuiling, draait de maatschappij op voor de kosten. 15 De Jonge Democraten vinden dat verworven vrijheden niet ten koste mogen gaan van de vrijheden van toekomstige generaties of flora en fauna. 16 Daarom moet de lineaire economie overgaan naar een circulaire economie, waarin de vervuiler betaalt.

17 Volgens het principe ‘de vervuiler betaalt’ worden de kosten van vervuiling betaald door degene die verantwoordelijk is voor die vervuiling. 18 De Jonge Democraten zien dit principe als de liberale methode voor het behalen van een circulaire economie en om milieuschade te verminderen. 19 Dit principe geniet de voorkeur boven belastingvoordelen of subsidies. 20 De vervuiling die vrij komt bij het maken van een product, wordt nu over het algemeen afgewenteld op de maatschappij. 21 Deze zogenoemde schaduwkosten moeten worden betrokken in de prijs van het product, zodat mensen die het product kopen ook betalen voor de veroorzaakte vervuiling. 22 De vrijheid om te concurreren blijft, maar wel op een eerlijke markt waarin alle kosten worden meegerekend. 23 Ook consumenten hebben een rol te spelen, waarbij informatieverstrekking cruciaal is voor het maken van een verantwoorde keuze. Daarom moet op ieder product een indicatie staan hoeveel procent van de koopprijs de verwerkte schaduwprijs beslaat. 24 De Jonge Democraten vinden het belangrijk dat individuele vrijheden moeten worden behouden, terwijl elk individu de verantwoordelijkheid draagt om zijn persoonlijke voetafdruk te verminderen. 25 Door schaduwkosten te verwerken in de koopprijs, blijft de keuze voor een circulair product behouden aan de consument, is duurzaam consumeren financieel voordelig en wordt eventuele gekozen vervuiling uit eigen zak betaald. 26 Deze schaduwkostenverwerking kan worden bewerkstelligd door aanpassingen in het belastingstelsel. 27 In plaats van specifieke methoden op te leggen aan bedrijven, kunnen bedrijven zelf de meest efficiënte oplossing vinden. 28 Hierbij moet wel oog worden gehouden voor lage inkomens en zal het sociaal vangnet moeten worden aangepast om kosten en baten rechtvaardig te verdelen. 29 Het opgehaalde geld moet in een apart potje komen en ook daadwerkelijk worden ingezet om de ontstane milieuschade te compenseren en stimuleringsmaatregelen voor innovatie te financieren. 30 Sommige gevolgen van milieuschade zijn lastig te compenseren, zoals een verslechterde volksgezondheid. 31 Daarom moet een strikt emissieplafond voor vervuiling blijven bestaan. ‘De vervuiler betaalt’ dient uitgevoerd te worden op Europees niveau en mogelijkerwijs wereldwijd. 32 Een concrete invulling van het vervuiler betaalt principe is: een prijs op een vervuilende stof, die gebaseerd is op de schade ervan. 33 Deze schade wordt vastgesteld door middel van een gestandaardiseerde ketenanalyse, een levenscyclusanalyse, die wordt vastgesteld door een onafhankelijke organisatie. 34 Met een levenscyclusanalyse wordt de milieuschade van de meest relevante emissies over de gehele productieketen berekend. 35 De milieuschade wordt vervolgens gekoppeld aan schaduwprijs. 36 De gegevens die dit oplevert worden centraal beheerd en inzichtelijk gemaakt in een database door een op te richten Europese instantie.

37 Voor een circulaire economie zullen de methoden van productie en consumptie, maar ook traditionele verdienmodellen moeten veranderen. 38 Waar de consument voorheen een product kocht, gebruikte en weggooide als afval, zal het in de toekomst rendabeler worden om te lenen, leasen, delen, of hergebruiken.

39 Behoud van economische waarde van een materiaal is een belangrijk onderdeel van de circulaire economie. 40 Een materiaal moet dus zo lang mogelijk hergebruikt kunnen worden voor een zo hoogwaardig mogelijke toepassing. 41 Wanneer producten snel hun waarde verliezen, riskeren ze gedumpt te worden, waardoor er weer nieuwe grondstoffen nodig zijn voor het productieproces. Wanneer de vervuiler moet betalen voor eigen milieulasten, zal het voor producenten financieel aantrekkelijker worden om bestaande producten te repareren, te renoveren en te herproduceren. 42 Ook wordt het voor bedrijven in de recyclingbranche voordeliger om producten of delen van een product te hergebruiken in een andere toepassing of om grondstoffen terug te winnen. 43 Daarnaast zal er bij het ontwerpen van een product er al moeten worden nagedacht over de einde levensfase van het product, zodat het makkelijk te recyclen is of maar gedeeltelijk vervangen hoeft te worden.

44 De Jonge Democraten bepleiten dat de afvalstromen in Nederland minimaal worden: het afval van vandaag is de grondstof van morgen. 68. 45 Voorlopig produceert Nederland echter een grote berg aan afval. 46 Het overgrote deel hiervan wordt verbrand in een afvalenergiecentrale, waarbij er elektriciteit wordt opgewekt door de verbranding van afval. 47 De Jonge Democraten vinden de storting en verbranding van afval een onnodig verlies van de economische waarde van het materiaal. 48 Nederland moet daarom inzetten op een beter behoud van waarde door indien mogelijk huidige afvalstoffen in te zetten als grondstof. 49 Huidige, belemmerende, wetgeving voor hergebruik dient heroverwogen en eventueel geschrapt te worden. 50 Zo is het nu vaak bij wet verboden om afvalstoffen in te zetten als grondstof. 51 Om afval goed in te kunnen zetten als grondstof is afvalscheiding van groot belang. 52 Zowel de consument als de producent dragen een verantwoordelijkheid om afval zoveel mogelijk gescheiden te kunnen aanbieden aan verwerkers.

53 Zowel de Nederlandse consumptie, als de Nederlandse productie is sterk vervlochten met de wereldeconomie. 54 Halffabrikaten worden de hele wereld over gescheept voordat ze in een product eindigen. 55 De Jonge Democraten zijn van mening dat producenten transparantie moeten kunnen bieden over de productieketens en de productieomstandigheden. 56 Dit kan met behulp van een levenscyclusanalyse

57 Een belasting op milieulast stopt voor de Jonge Democraten niet bij de landsgrens. 58 Ook producenten die in het buitenland die Europa exporteren, dienen gelijke transparantie te bieden over de productieomstandigheden en zullen op gelijke voet worden belast. 59 Op deze manier wordt er voorkomen dat vervuilende productie zich naar het buitenland verplaatst en kunnen schone producten op eerlijke wijze concurreren. 60 De Jonge Democraten bepleiten een Europees systeem van ketentransparantie en belasting op basis van schaduwkosten voor geïmporteerde producten indien in land van herkomst deze kosten niet zijn meegenomen.

61 Wereldwijd neemt de vraag naar elektriciteit toe door de groeiende welvaart en bevolking. 62 Momenteel komt het overgrote deel van de opgewekte elektrische energie uit fossiele bronnen. 63 Deze situatie is niet houdbaar vanwege de eindigheid van de bronnen en bovenal de vervuiling die wordt veroorzaakt bij de verbranding van brandstoffen. 64 Het wordt niet verwacht dat Nederland al zijn benodigde elektrische energie duurzaam en zelfstandig zal kunnen opwekken en opslaan. 65 Daarom zetten Jonge Democraten in op een duurzame, Europese energiemarkt. 66 De afhankelijkheid van de Europese economie van fossiele brandstoffen dient daarnaast te worden teruggeschroefd en kansen voor Nederland op het gebied van duurzame energietechnologie, zoals chemische energieopslag, moeten worden gegrepen. 67 De Jonge Democraten gaan er, meer specifiek, van uit dat elektrische energie zal worden gewonnen uit meerdere duurzame bronnen, zoals de wind en zonlicht. 68 Een bijkomend voordeel van het doorvoeren van het ‘vervuiler betaalt’-principe in de energiesector is dat de mix van deze bronnen grotendeels aan de vrije markt kan worden overgelaten.

69 Er zijn twee manieren om naar een duurzame energiesector te gaan, door te besparen op het energieverbruik en door duurzame elektrische energie op te wekken. 70 De verwachting is dat met besparing het eerste grote rendement geboekt kan worden. 71 De Nederlandse overheid moet ervoor zorgen dat per 2030 alle elektrische energie wordt opgewekt zonder netto uitstoot van broeikasgassen. 72 De Nederlandse overheid dient daarnaast het opslaan van elektriciteit aantrekkelijker te maken en samenwerking te zoeken met andere landen die meer mogelijkheden hebben voor de opwekking en opslag van duurzame energie. 73 In de ogen van de Jonge Democraten zijn biomassa-gestookte elektriciteitscentrales geen bron van duurzame energie. 74 Hoewel het verbranden van biomassa uiteindelijk een zo goed als gesloten materialencyclus kan geven, komt bij de centrale op lokaal niveau de luchtkwaliteit in het geding door de uitstoot van fijnstof. 75 Daarnaast staat de productie van biomassa op gespannen voet met voedsel- en watervraagstukken en is de milieuwinst vaak minimaal. 76 De Jonge Democraten voorzien dat de energieprijs mogelijk meer zal gaan fluctueren wanneer alle energie duurzaam wordt opgewekt, door de variaties in het weer en in seizoenen. 77 Energieleveranciers moeten daarom over korte tijdsperiodes een variërende energieprijs kunnen aanbieden.

78 Omwille van de kwaliteit van de directe leefomgeving en de hoeveelheid uitstoot broeikasgassen per opgewekte elektrische energie-eenheid dient overheidsbeleid erop gericht te zijn niet-duurzame centrales te sluiten in de volgorde: eerst kolen-, dan olie-, dan gascentrales en tenslotte de kerncentrales. 79 De aanleg van nieuwe fossiele en kerncentrales in hun huidige vorm past volgens de Jonge Democraten niet in het streven naar een volledig duurzame opwekking in 2030. 80 Hoewel bij de energieopwekking door kerncentrales vrijwel geen directe broeikasgassen worden uitgestoten, zien de Jonge Democraten dit niet als middel om de energietransitie mee te voltooien, omdat met kernafval nog altijd toekomstige generaties worden belast. 81 Een praktisch probleem is daarnaast dat de aanleg van een kerncentrale een lange bouwtijd heeft en nieuwe soorten kernreactoren zelfs nog in de onderzoeksfase staan. 82 Als er echter methoden van kernenergieopwekking gerealiseerd worden waarbij geen kernafval wordt geproduceerd, zoals kernfusie en thoriumreactoren, moet er de mogelijkheid bestaan om reactoren te bouwen.

83 Om duurzaam opgewekte elektriciteit zo snel en efficiënt mogelijk in te zetten, moeten bronnen, consumenten en opslag zo goed mogelijk met elkaar verbonden zijn, ook als die zich in verschillende landen bevinden. 84 Daarnaast wordt de elektriciteitslevering betrouwbaarder wanneer deze een groter gebied beslaat. 85 De EU moet daarom inzetten op het vergroten van de grensoverschrijdende netwerkcapaciteit op het internationale elektriciteitsnetwerk. 86 De chemische opslag van energie, door productie van brandstoffen met behulp van elektriciteit, is voor zowel opslagdoeleinden als transportbrandstof een belangrijke schakel in een duurzame economie. 87 De Nederlandse ligging, grote transportsector en uitgebreide chemische industrie bieden grote kansen voor het land om koploper te worden in het opslaan van chemische energie.

88 De agrarische sector staat wereldwijd onder druk. 89 De groeiende wereldbevolking zorgt ervoor dat er steeds meer voedsel geproduceerd moet worden om iedereen te voeden. 90 Met de stijgende welvaart veranderen ook de eetpatronen. 91 Dit zorgt voor een grotere vraag naar (hoogwaardige) producten. 92 De agrarische sector is nu een van de meest vervuilende ter wereld en is een belangrijke veroorzaker van klimaatverandering, ontbossing, bodemerosie, water-, bodem- en luchtverontreiniging en grondstofuitputting. 93 Nederland geldt als innovatieve kracht en koploper in vrijwel de gehele agrarische sector. 94 De Jonge Democraten zien graag dat Nederland zijn hoogwaardige kennis exporteert om agricultuur elders te verbeteren, maar tegelijkertijd niet stopt met innoveren om ook hier de milieulasten van onze voedselproductie te verlagen. 95 De Jonge Democraten hebben als uitgangspunt dat gezond en kwalitatief hoogwaardig voedsel voor iedereen toegankelijk moet zijn en duurzaam wordt geproduceerd volgens de principes van een circulaire economie. 96 Ter informatie van consumenten dient op verpakkingen zichtbaar te zijn hoe duurzaam het product is en wat de voedingswaarde is. 97 Landbouwinnovaties dienen op duurzaamheid en voedingswaarde te focussen. 98 Ook grootschalige voedselverspilling moet worden beperkt. 99 In de wet- en regelgeving moet een goede balans worden gevonden tussen voedselveiligheid en verspilling ervan. 100 De Jonge Democraten vinden het onbelangrijk hoe groot een stal of landbouwbedrijf is, zolang wettelijk gestelde normen omtrent milieu en dierenwelzijn niet overschreden worden. 101 Schaalvergroting leidt tot meer efficiëntie door schaalvoordelen. 102 Deze schaalvergroting geeft de mogelijkheid tot het uitvoeren van innovaties die dierenwelzijn, volksgezondheid, duurzaamheid en milieu ten goede komen.

103 De Jonge Democraten zien de zeer lage prijs voor vleesproducten als een van de belangrijkste krachten in de milieuproblemen rondom de Nederlandse bio-industrie. 104 De Jonge Democraten pleiten daarom met ‘de vervuiler betaalt’ voor een eerlijke prijs voor vleesproducten, door de milieuschade te betrekken in de prijs. 105 De huidige veehouderijsector moet streven naar de meest diervriendelijke manier van produceren waarin ook duurzame innovaties centraal staan. 106 Echter, er moet worden gestreefd naar een zo laag mogelijk gebruik van dierlijke producten vanwege de grote milieu-impact. 107 De Jonge Democraten zijn van mening dat het gebruik van antibiotica in de veehouderij moet worden teruggedrongen omwille van de volksgezondheid. 108 Het toedienen van antibiotica aan gezonde dieren moet niet worden toegestaan binnen de EU. 109 Voor geïmporteerd vlees zouden dezelfde standaarden moeten gelden. 110 Het gebruik van antibiotica ter genezing van ziekte moet mogelijk blijven. 111 Een onderdeel van veeteelt is aquatische veeteelt. 112 Door overbevissing ontstaat er veel milieuschade en dreigen vissoorten uit te sterven. 113 Kweekvis is een goed alternatief, zolang daarbij rekening gehouden wordt met de negatieve effecten zoals fosfaatvervuiling, dierenleed, overmatig antibioticagebruik en de kwaliteit van de vis. 114 Door kweekvisserij goed in te richten, is het mogelijk om circulair te produceren en heeft daarom volgens de Jonge Democraten de voorkeur heeft ten opzichte van traditionele visserij.

115 De Jonge Democraten zien de glastuinbouw als belangrijke spil in het verduurzamen van de agrarische sector. 116 De glastuinbouw heeft een grote potentie om een circulair procesvoering te verwezenlijken. 117 Het is een gesloten proces met gereguleerde in- en uitgaande stromen. 118 Hierbij is het van belang gebruik te maken van duurzame energie en het beperken van afval. 119 Pesticidengebruik in de tuin- en akkerbouw resulteert nu in een hogere opbrengst, doordat de ongewenste planten en dieren bestreden worden. 120 Toch zijn de Jonge Democraten van mening dat er voorzichtig om moet worden gegaan met pesticide. 121 Het gebruik ervan, kan schade voor mens en dier veroorzaken, doordat de pesticiden in het water of de lucht komen of in het eten zit. 122 Daarnaast heeft het gebruik vaak een grote negatieve impact op de biodiversiteit. 123 Alternatieven voor conventionele pesticiden moeten worden gestimuleerd. 124 Daarnaast zien de Jonge Democraten een verbod op vervuilende pesticiden als mogelijke oplossing.

125 Nederland kampt al jaren, mede door de toenemende intensivering, met een mestoverschot. 126 Mest zorgt voor milieuvervuiling en is tevens een belangrijke grondstof. 127 Volgens de principes van ‘de vervuiler betaalt’ en de circulaire economie dient mest te worden verkocht of marktconform te worden verwerkt. 128 De Nederlandse landbouwbodems bevatten te hoge concentraties nutriënten. 129 Dit leidt tot ernstige milieuvervuiling. 130 De Jonge Democraten constateren dat nutriënten, zoals fosfaat- en nitraatbeheer, binnen een kringloop houden een beter beheer is. 131 Water als grondstof zien de Jonge Democraten binnen de Nederlandse landbouw- en veeteeltsector als niet-problematisch voor de Nederlandse waterbeschikbaarheid. 132 De Nederlandse landbouwsector is namelijk wereldwijd één van de meest efficiënte met betrekking tot watergebruik. 133 De Jonge Democraten vinden wel dat de milieueisen die in Nederland verlangd worden, ook van toepassing moeten zijn op geïmporteerd voedsel. 134 Er moet daarom actief gecontroleerd worden op verantwoord watermanagement in gebieden waar (vee)voedsel uit geïmporteerd wordt.

135 De Jonge Democraten zijn van mening dat innovatie in de landbouw een grote rol dient te spelen om de meest efficiënte en duurzame mogelijkheden te ontwikkelen. 136 De Jonge Democraten pleiten voor het stimuleren van landbouwinnovatie. 137 Aangezien voedselproductie een internationaal vraagstuk is, dienen koplopende landen kennis te delen met de rest van de wereld. 138 De Jonge Democraten erkennen dat het gebruik van genetische modificatie in de agrarische sector een bijdrage kan leveren aan gunstige effecten voor de volksgezondheid, ecologie, grondstofgebruik en opbrengsten. 139 Voorwaarde bij het gebruik van genetische modificatie is dat de mogelijke negatieve effecten voor gebruik voldoende zijn onderzocht. 140 De Jonge Democraten streven internationaal naar de juiste balans tussen het beschermen van intellectueel eigendom en het voorkomen van monopoliepositie voor bedrijven. 141 Op deze manier is er voldoende ruimte voor innovatie, waarbij kansen eerlijk blijven. 142 Ook stadslandbouw kan een positieve bijdrage leveren aan de toekomstige landbouw; onder andere omdat Nederland in de toekomst verder zal gaan verstedelijken. 143 De Jonge Democraten zien stadslandbouw als een kans om kringlopen verder te sluiten, voedselzekerheid te vergroten en transportafstanden te verkleinen. 144 Ook alternatieven voor huidige landbouwtoepassingen kunnen volgens de Jonge Democraten kansrijke ideeën zijn om verder te ontplooien. 145 Hierbij richten we ons vooral op verticaal telen. 146 Insectenconsumptie biedt een alternatieve eiwitbron waaruit vleesvermindering voortvloeit. 147 Hoewel biologische landbouw lokaal milieuvriendelijker is dan traditionele landbouw, is het minder efficiënt waardoor meer landbouwgrond nodig is en er minder ruimte overblijft voor natuur. 148 Daarnaast is het label “biologisch” arbitrair en is er geen standaard die bepaalt of iets biologisch is. 149 Dit dient op Europees niveau gestandaardiseerd te worden.

150 Het milieu wordt wereldwijd onder grote druk gezet door ons bestaan en onze leefstijl. 151 Binnen ecosystemen zijn organismen zoals planten en dieren sterk met elkaar verbonden in een vaak kwetsbare balans. 152 Negatieve effecten van menselijke handelen kunnen ecosystemen verstoren en uit balans brengen, waardoor gehele ecosystemen kunnen verdwijnen. 153 Daartegenover kunnen we recreëren en behouden in de natuur. 154 De Jonge Democraten vinden het belangrijk is om het ecosysteem, waar we als mens in leven en afhankelijk van zijn, niet verder te vervuilen en beschadigen. 155 Bij uitbreiding van de gebouwde omgeving moeten het milieu en de Nederlandse natuurgebieden als een serieuze factor meegewogen worden. 156 Als natuur toch beschadigd raakt moet geprobeerd worden dit te herstellen of ergens anders te plaatsen. 157 Het voorkomen dat natuur beschadigd raakt is wel altijd het geprefereerde uitgangspunt.

158 Het klimaat zal de komende jaren veranderen. Droogte en regenbuien met hoge intensiteit zullen vaker voorkomen, terwijl ook de zeespiegel stijgt. 159 De omgeving zal hierop ingericht moeten worden. 160 Meer groen in steden kan als oplossing worden gezien voor oplopende temperaturen in binnensteden en helpen bij de waterhuishouding. 161 Ook zal ruimte moeten worden gemaakt voor wateropslag voor gebruik tijdens droge perioden en voor het voorkomen van overstromingen tijdens hoge intensiteit regenval, bijvoorbeeld door rivieren meer ruimte te geven en opslagcapaciteit in steden te verhogen. 162 De kustbescherming dient op orde te blijven, waarbij rekening moet worden gehouden met de natuur.

163 Bodemverontreiniging in Nederland vormt een gevaar voor de drinkwatervoorziening en de volksgezondheid. 164 Niet alleen verontreinigingen uit het verleden spelen hierbij een rol, maar ook hedendaagse verontreinigingen, zoals gedumpt drugsafval, vormen een groot probleem. 165 De Jonge Democraten zijn voor blijvende oplossingen, waarbij geldt dat voorkomen beter is dan genezen. 166 Zo zou vervuilde grond bij hergebruik volledig gesaneerd moeten worden en wordt niet volstaan met (alleen) het aanleggen van een nieuwe toplaag. 167 Bodemdaling ontstaat mede door het leegpompen van polders voor hogere voedselproductie. 168 Doordat de grond droog komt te staan, gaat het plantaardig materiaal rotten, waarbij veel broeikasgassen vrijkomen. 169 Daarnaast klinkt de grond in, waardoor de bodem dichter bij het grondwater komt en het waterpeil weer verlaagd wordt. 170 De Jonge Democraten vinden dat, in plaats van water te blijven wegpompen, er ingezet moet worden op de ontwikkeling en inzet van nieuwe gewassen die wel tegen een hoge waterstand kunnen of een andere vorm van alternatief landgebruik toepassen.

171 De lozing van stoffen uit de bouw, transport en industrie versterken niet alleen het mondiale broeikaseffect, maar kunnen de luchtkwaliteit in de omgeving ervan ook verstoren. 172 Smog- en fijnstofproductie kunnen leiden tot ernstige gezondheidsrisico’s onder de bevolking. 173 De Jonge Democraten vinden dat het streven van de Nederlandse overheid moet zijn om overal in Nederland ver onder de maximumconcentratie vervuilde lucht te blijven. 174 Om dit te waarborgen, vinden de Jonge Democraten dat de luchtkwaliteit in Nederland constant gemonitord moet worden, met name in gebieden met een hoog risico op verontreinigde lucht. 175 Door intensieve veehouderij zijn de risico’s op dier-op-mensen ziekten sterk toegenomen. 176 Dier-op-mensen ziekten schade niet alleen de volksgezondheid en het dierenwelzijn, maar hebben ook sterke negatieve economische gevolgen. 177 De Jonge Democraten streven naar meer preventieve maatregelen om dier-op-mensen ziekten te voorkomen.

178 Veel geneesmiddelen en hun afvalproducten komen in ons riool terecht, waarna ze in het milieu belanden. 179 Het is bekend dat de gevolgen van gedumpte hormonen in het milieu negatief zijn. 180 Over de dumping van andere medicijnen is er nog veel onbekend. 181 De Jonge Democraten vinden dat er meer onderzoek zou moeten komen naar de effecten en het oppervlaktewater beter gemonitord zou moeten worden op geneesmiddelen. 182 Ook moet er ingezet worden op het voorkomen van lozing in het milieu.
183 Microplastics zijn kleine kunststofdeeltjes, die grofweg via twee manieren het milieu binnenkomen: direct doordat het in verschillende producten zit en indirect via slijtage van plastics. 184 Hoewel het duidelijk is dat ze schade aanrichten aan het milieu, is de precieze schade van microplastics op dit moment nog niet bekend. 185 De Jonge Democraten erkennen daarom dat er meer onderzoek moet worden gedaan naar de schade veroorzaakt door microplastics. 186 De Jonge Democraten vinden dat het direct gebruik van microplastics in producten verboden zou moeten worden.
187 Eutrofiëring is een wereldwijd probleem voor meren, rivieren en kustzones in drukbevolkte gebieden. 188 Bij eutrofiëring komt een overschot aan voedingsstoffen in het water, onder meer door de overbemesting in landbouwgebieden. 189 Dit kan leiden tot een ongewenste groei van algen die zowel een zuurstoftekort als gifstoffen in het water veroorzaken. 190 Dit is slecht voor de oppervlaktewaterkwaliteit in Nederland. 191 De Jonge Democraten streven naar het voorkomen van eutrofiëring door het optimaal benutten van voedingsstoffen door afvang en hergebruik.

192 Jacht voor populatiebeheer en in beperkte mate voor gewasbescherming en onder strenge voorwaarden voor plezierjacht staan de Jonge Democraten toe. 193 Een jager moet gecertificeerd zijn. 194 Daarvoor moet een jager kennis hebben van wild en doeltreffend kunnen schieten, om onnodig dierenleed te voorkomen. 195 Geschoten wild moet zoveel mogelijk gebruikt worden voor voedselconsumptie, maar het mag niet onmisbaar worden voor de voedselproductie, om zo overbejaging te voorkomen. 196 Voor de sportvisserij is een visvergunning verplicht, waarmee aangetoond kan worden dat de houder op bepaalde tijden in bepaalde wateren mag vissen, om overbevissing te voorkomen.

» Ga terug naar de politieke site