Gezondheid is een groot goed. Gelukkig behoort de gezondheidszorg in Nederland tot de besten ter wereld. De Nederlandse gezondheidszorg staat echter onder toenemende druk. Door verdere medicalisering, waarbij voor maatschappelijke problemen een medische oplossing wordt gezocht, vergrijzing van de bevolking en een groeiende groep langdurig zieken neemt de vraag naar gezondheidszorg toe, lopen de kosten van gezondheidszorg snel op en dreigen er grote tekorten aan bepaald medisch personeel. Daarnaast stellen technologische ontwikkelingen op het gebied van onderzoek, diagnostiek en behandeling de Nederlandse samenleving voor nieuwe ethische dilemma’s, naast de reeds bestaande morele vraagstukken rondom thema’s als abortus en orgaandonatie.
De Jonge Democraten zijn van mening dat de ontwikkelingen in de zorg zo ingrijpend zijn, dat er niet valt te ontkomen aan duidelijke politieke keuzes ten aanzien van de organisatie en financiering van het gezondheidsstelsel in Nederland. Bij besluitvorming in de zorg hanteren de Jonge Democraten als uitgangspunt dat de overheid als taak heeft om een kader te bieden waarbij de patiënt centraal staat en waarin algemeen welzijn de kernwaarde is. Geestelijke en lichamelijke ziektes dienen beiden op eenzelfde manier benaderd te worden in ons zorgsysteem. Patiënten dienen, daar waar mogelijk, zelf de regie te voeren over hun lichamelijk en psychisch welzijn. 10 Belangrijke waarden zijn hierbij de mogelijkheid om beslissingen te nemen op basis van goede voorlichting, keuzevrijheid en zelfbeschikking. 11 Daar staat tegenover dat iedere Nederlander de individuele verantwoordelijkheid heeft om zinnig en zuinig met gezondheidszorg om te gaan, ook vanuit het oogpunt van solidariteit. 12 Door de toegenomen vraag naar zorg is het de taak van de overheid om duidelijk onderscheid te maken in noodzakelijke en niet noodzakelijke zorg. 13 Hierbij dient de focus te liggen op preventieve maatregelen, een primair gezonde leefstijl en behandeling van patiënten die niet kunnen participeren in de samenleving. 14 Verder is het van belang dat er binnen het gezondheidszorgsysteem voldoende prikkels zijn voor innovatie en efficiëntie, de kwaliteit en veiligheid van de gezondheidszorg gewaarborgd worden en elke Nederlander toegang heeft tot alle noodzakelijke zorg.
15 De Jonge Democraten durven de moeilijke, maar belangrijke keuzes te maken die nodig zijn om de Nederlandse gezondheidszorg op haar hoge niveau te behouden. 16 In dit hoofdstuk wordt eerst onze visie op gebied van inrichting van het zorgsysteem toegelicht en daarna onze keuzes in verschillende medisch ethische dilemma’s.

17 De Jonge Democraten geloven dat marktwerking de efficiëntie van de zorg kan vergroten. 18 Met als belangrijkste effecten het verlagen van de wachttijden, zorg die beter aansluit bij de wensen van de patiënt en specialisatie van zorginstellingen. 19 De Jonge Democraten erkennen dat de zorgmarkt geen normale markt is. 20 De overheid dient daarom financiële kaders te stellen binnen de onderhandelingsmogelijkheden tussen zorgaanbieder en zorgverzekeraar. 21 Hierdoor verwachten wij dat in deze onderhandelingen meer de focus komt te liggen op het gebeid van kwaliteit van zorg en minder op de kosten. 22 Marktwerking mag niet ten koste gaan van samenwerking en uitwisseling van informatie. 23 Zorgorganisaties moeten met elkaar kunnen samenwerken en van elkaar kunnen leren, ondanks het feit dat zij ook concurrenten van elkaar zijn.

24 Door vergrijzing, medicalisering, een groeiende groep chronisch zieken en de ontwikkeling van nieuwe medische technieken stijgen de gezondheidskosten. 25 Omdat het meer investeren in gezondheidszorg niet per definitie leidt tot een toename van de volksgezondheid, zal gezocht moeten worden naar een middel om de groei van de zorgkosten in te perken. 26 De Jonge Democraten zien hier twee mogelijkheden voor; rantsoenering, waarbij alle medische behandelingen worden vergoed, maar slechts gelimiteerd aangeboden, en prioritering, waarbij een selectie van medische behandelingen ongelimiteerd worden aangeboden. 27 Doordat rantsoenering leidt tot grote toename van de wachttijden en grotere druk op tertiaire ziekenhuizen voor het uitvoeren van dure behandelingen, zien de Jonge Democraten dit als de minst wenselijke optie. 28 Prioritering daarentegen zal leiden tot een grotere doelmatigheid in de zorg en zo zal de kosteneffectiviteit toenemen. 29 Daarom pleiten de Jonge Democraten voor invoering van een prijsplafond per behandeling. 30 Het prijsplafond moet gebaseerd zijn op de kosteneffectiviteit van een behandeling en de ziektelast van de aandoening. 31 Bij de berekening van de kosteneffectiviteit moet, naast gewonnen levensjaren, ook gekeken worden naar gewonnen kwaliteit van leven. 32 Een dergelijk plafond zal verspilling tegen gaan, medicatieprijzen laten dalen en ongelijkheid verminderen.

33 Bij het samenstellen van het basispakket moet onderscheid gemaakt worden tussen gepaste en ongepaste zorg. 34 Centraal bij dit onderscheid moet de wenselijkheid van gebruik van deze zorg staan. 35 Volgens de Jonge Democraten wordt de wenselijkheid bepaald door de noodzakelijkheid, effectiviteit en doelmatigheid van de zorg. 36 De Jonge Democraten erkennen echter dat de kosten in de zorg nog steeds stijgen. 37 De zorgkosten, binnen en buiten het basispakket, zijn vaak nog vrij onbekend bij zowel de patiënt als de zorgaanbieder. 38 Deze zouden transparanter moeten worden gemaakt. 39 Zo krijgen zorgaanbieders en patiënten meer de prikkel om op kosten te letten.

40 De Jonge Democraten zijn voor een inkomensafhankelijke eigen risico in de zorg. 41 Mensen zullen hierdoor op een eerlijke manier bewust worden van de kosten van hun zorggebruik. 42 Middels een inkomensafhankelijk eigen risico krijgt het eigen risico voor iedereen een gewenst effect: bij een hoger inkomen krijgt het eigen risico meer betekenis en bij een lager inkomen wordt de last van het eigen risico minder, maar blijft het net zo voelbaar. 43 Zorgverzekeraars mogen echter geen risicoselectie toepassen met de verkregen kennis over de financiële situatie van klanten.

44 Een toenemend deel van de ziektelast wordt veroorzaakt door leefstijlgerelateerde aandoeningen. 45 Omdat de Jonge Democraten ervan uit gaan dat voorkomen van ziekte beter is dan genezen, vinden de Jonge Democraten een sterke focus op preventie noodzakelijk. 46 Ziektepreventie en het stimuleren van een gezonde leefstijl moeten daarom een centrale rol spelen in onze zorg. 47 Hierbij gaan de Jonge Democraten uit van eigen kracht van mensen, maar ook van eigen verantwoordelijkheid. 48 De Jonge Democraten zijn tegen een paternalistische overheid die mensen vertelt wat zij wel en niet mogen doen. 49 De overheid dient echter wel een sterk stimuleringsbeleid te voeren voor gezond gedrag. 50 Ook een ontmoedigingsbeleid voor ongezond gedrag is volgens de Jonge Democraten te rechtvaardigen.

51 Zowel veelvuldig gebruik van alcohol als van tabak leiden tot ernstig gezondheidsverlies. 52 De overheid dient de consumptie van deze middelen dan ook sterk te ontmoedigen. 53 Naast het heffen van accijns dus ook actieve ontmoediging door verbeterde voorlichting. 54 De risico’s van het gebruik moeten vermeld worden op de verpakkingen. 55 Tevens vinden de Jonge Democraten dat alle vormen van reclame voor alcoholhoudende producten verboden moeten worden, zoals dat nu ook al voor tabak geldt.

56 De Jonge Democraten zijn van mening dat het gebruik van kwaliteitsindicatoren van zorgverleners de kwaliteit van de zorg ten goede komt. 57 Verzekeraars kunnen de kwaliteitsindicatoren gebruiken bij het inkopen van kwalitatief goede zorg. 58 Zorgaanbieders zelf hebben baat bij het gebruik van kwaliteitsindicatoren, doordat zij hun eigen prestaties kunnen vergelijken met anderen en zo gedwongen worden mee te gaan met de ontwikkelingen. 59 Patiënten kunnen door openbaarheid van kwaliteitsscores beter de keuze maken tussen verschillende zorgverleners. 60 Voorwaarden voor het succes van kwaliteitsindicatoren zijn uniformiteit en een goede interpretatie van de kwaliteitsindicatoren. 61 De overheid dient daarom de ontwikkeling en invoering van uniforme en juiste indicatoren te faciliteren en te stimuleren. 62 Overheidsinstanties hebben de taak om patiënten beter op de hoogte te houden en waar mogelijk te betrekken in kwaliteitsbeoordelingen. 63 Om patiënten te betrekken bij het beoordelen van de kwaliteit van zorg dienen de kwaliteitsindicatoren in samenspraak met patiënten dan wel patiëntenverenigingen te worden opgesteld.
64 Indicatorensets dienen in elk geval te bestaan uit zowel klinische als niet-klinische indicatoren die van waarde zijn voor de patiënt. 65 Daarnaast is het belangrijk dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) rapporten publiceert die leesbaar en begrijpelijk zijn voor de patiënten.

66 De Jonge Democraten zijn voorstander van het toelaten van privaat kapitaal. 67 Zorginstellingen beschikken over relatief weinig eigen vermogen om grote toekomstinvesteringen te kunnen financieren. 68 Private investeringen kunnen ook leiden tot betere operationele prestaties, zoals vermindering van de wachtlijsten, hogere kwaliteit van de geleverde zorg en innovatie. 69 De Jonge Democraten vinden dat er bij het toelaten van privaat kapitaal scherp op toe moet worden gezien dat er geen geld weglekt uit de zorg. 70 De voorwaarden waaronder een private investeerder vermogen verstrekt moet dan ook marktconform zijn. 71 De maximale hoogte van het dividend dat kan worden uitgekeerd aan aandeelhouders moet jaarlijks worden vastgesteld. 72 Ten slotte zijn de Jonge Democraten geen voorstander van winstuitkeringen door zorgverzekeraars. 73 Dit leidt tot ongewenste financiële prikkels voor de besteding van publiek geld.
74 Privéklinieken zijn onderdeel van de zorgmarkt. 75 Zolang dit gebeurt op een gezonde manier in een gezonde markt, vinden de Jonge Democraten dat zij de ruimte moeten krijgen. 76 De Jonge Democraten zijn ook van mening dat het verbod op winstuitkering van privéklinieken mag worden opgeheven, mits de behandelingen waaruit deze winst is ontstaan niet betaald zijn vanuit de basisverzekering, dus niet vanuit publiek geld.

77 De poortwachtersfunctie van de eerstelijn is een cruciale rol om kosten in de specialistische zorg onder controle te houden. 78 Deze rol moet ook in de toekomst gewaarborgd blijven. 79 Naast de poortwachtersfunctie zou de substitutie van tweedelijnszorg naar eerstelijnszorg een oplossing kunnen zijn voor de stijgende kosten. 80 Er lijkt ruimte te zijn voor substitutie van de zorg voor chronisch zieken, nazorg na operaties, kleine chirurgische ingrepen. 81 Daarnaast zou er volgens de Jonge Democraten vaker een terugverwijzing moeten komen vanuit de tweedelijn naar de eerstelijn. 82 Dit is niet alleen veel praktischer voor de patiënt, maar kan ook kosten besparen. 83 Richtlijnen spelen hierin een belangrijke rol.
84 Noodzakelijk voor deze veranderingen is onder andere dat de huisartsen over de benodigde kennis en vaardigheden beschikken en er een goede overlegcultuur bestaat. 85 Voor de meer specialistische (be)handelingen moet het laagdrempelig worden om patiënten naar andere huisartsen door te verwijzen, wanneer deze beschikken over kennis en vaardigheden die de vaste huisarts niet beschikt, zowel binnen als buiten groepspraktijken. 86 Ook zou meer overleg moeten plaatsvinden tussen huisartsen onderling en tussen huisartsen en specialisten. 87 Als hier (financiële) ruimte voor is, dan zou dit veel verwijzingen kunnen voorkomen. 88 Daarnaast pleiten de Jonge Democraten ervoor dat huisartsen gestimuleerd moeten worden om meer in gesprek te gaan met de patiënt. 89 Hiervoor moet een vergoeding voor komen en de voorschrijfvergoeding moet verminderd worden.
90 Door deze verandering vindt er meer gespecialiseerde zorg in de eerste lijn plaats. 91 Hier is een belangrijke taak weggelegd voor ondersteunend personeel, zoals gespecialiseerde verpleegkundigen, die vooral in de chronische zorg kunnen bijdragen aan betere kwaliteit van zorg en kostenbesparing. 92 Daarnaast zien de Jonge Democraten kansen om huisartsenzorg klantvriendelijker te maken door beter in te spelen op de vraag van patiënten, meer gebruik te maken van innovaties in de zorg en openingstijden te verruimen.

93 Zorgverzekeraars hebben een belangrijke rol als marktregisseur en daarmee in het betaalbaar houden van de zorg. 94 Door selectief zorg in te kopen bij zorgaanbieders kunnen ze kwaliteit en efficiëntie bij zorgaanbieders afdwingen en zorgen voor goede, patiëntgerichte en betaalbare zorg voor al hun verzekerden. 95 Om te zorgen voor een goede marktwerking dienen echter de posities van de patiënten en zorgaanbieders versterkt te worden. 96 Patiënten moeten worden gestimuleerd om een weloverwogen besluit te nemen bij het afsluiten van een verzekering. 97 Hiervoor is meer transparantie nodig bij de zorgverzekeraars in zowel de onderhandelingen met, als de kwaliteitsbeoordelingen van de zorgaanbieders. 98 Verzekerden krijgen zo een beter beeld waarop zorgverzekeringen zorg inkopen en wat de verschillen zijn tussen de verschillende verzekeringen. 99 De positie van zorgaanbieders moet verbeterd worden, door hun onderhandelingspositie te versterken. 100 Dit kan door middel van een uitzondering op de mededingingswet voor praktijken die niet in elkaar praktijkgebied liggen. 101 Het moet mogelijk worden voor zorgverzekeraars om meerjarige contracten af te sluiten met verzekerden, zodat zorgverzekeraars ook belang hebben bij de lange termijngezondheid van de verzekerden.

102 Het zijn de zorgprofessionals die verantwoordelijk zijn voor het leveren van gezondheidszorg van de zeer hoge kwaliteit, zoals wij die in Nederland kennen. 103 De toenemende werkdruk, de veranderende relatie tussen patiënt en zorgverleners, de gevolgen van de introductie van marktwerking in de zorg en de toenemende wet- en regelgeving stellen echter zware eisen aan de zorgprofessional van de 21ste eeuw. 104 Door de stijgende vraag naar gezondheidszorg dreigt er daarnaast een groot tekort aan medisch personeel.
105 De Jonge Democraten pleiten er voor om zorgprofessionals de mogelijkheden en ruimte te geven om deze uitdagingen naar eigen inzicht het hoofd te bieden en de autonomie van de professional te vergroten. 106 Wel verwachten de Jonge Democraten dat zorgprofessionals zinnig en zuinig handelen binnen de gezondheidszorg. 107 Administratieve lasten moeten daarbij zo minimaal mogelijk gehouden worden. 108 De mogelijkheden voor bij- en nascholing voor verpleegkundigen moeten gestimuleerd worden. 109 Mechanismen om de tekorten, maar ook de overschotten, aan medisch personeel tegen te gaan, dienen gestimuleerd te worden. 110 Het aantal opleidingsplaatsen dient dan ook jaarlijks afgesteld te worden op de veranderende vraag.
111 Artsen hebben een drukke, verantwoordelijke en zware functie en mogen daarvoor beloond worden. 112 De inkomens dienen in verhouding te staan met de inkomens van andere zorgprofessionals en het beperkte ondernemingsrisico van maatschappen. 113 Excessen dienen worden tegengegaan, door een goede verhouding tussen opleidingsplaatsen en de vraag naar zorgprofessionals.

114 Steeds vaker worden patiënten betrokken bij belangrijke medische beslissingen. 115 Patiëntparticipatie heeft aangetoond dat het de therapietrouw van de behandeling en de effectiviteit en de efficiëntie van de zorg verbetert. 116 Om ervoor te zorgen dat patiënten ervaren dat ze inbreng hebben in de zorg die zij ontvangen, zijn er middelen nodig om dit mogelijk te maken. 117 Zo kunnen ziekenhuizen investeren in patiëntportalen om de lijnen tussen patiënt en zorgverlener kleiner te maken. 118 De Jonge Democraten onderschrijven deze positieve effecten en zien graag meer aandacht voor patiëntparticipatie bij ziekenhuizen en opleidingen. 119 Ook bij medisch onderzoek dient patiëntenparticipatie een belangrijk aspect te zijn.

120 De Jonge Democraten zijn van mening dat het de taak van de overheid is om de gelijke toegang tot de gezondheidszorg te garanderen. 121 Zij dient in te grijpen wanneer deze toegang in het geding komt door de prijs van dure medicijnen. 122 Concreet betekent dit dat het niet zo mag zijn dat patiënten vanwege financiële redenen niet de standaardmedicijnen krijgen aangeboden. 123 Ook moet worden voorkomen dat de kosten van dure medicijnen de rest van de gezondheidszorg in verdrukking brengen.
124 De Nederlandse overheid dient, samen met andere Europese lidstaten, te onderhandelen met farmaceutische bedrijven over inkoopvolumes van dure medicijnen. 125 Op deze manier krijgen Europese landen een sterkere onderhandelingspositie ten opzichte van de farmaceutische industrie dan wanneer zij als individueel land onderhandelen. 126 Het feit dat de prijs van oncologiegeneesmiddelen tussen Europese landen tientallen procenten uiteen loopt, toont aan dat er onderhandelingsruimte is. 127 Bij de onderhandelingen moet wel rekening gehouden worden met verschillen in welvaart tussen verschillende lidstaten, zodat voorkomen wordt dat in een van de landen de toegankelijkheid van het medicijn in gedrang komt. 128 Daarnaast moet gewaakt worden dat de dalende medicijn prijzen innovatie in de weg staan. 129 Essentieel bij de onderhandelingen is dat deze op een transparante manier plaatsvinden, zodat alle partijen van elkaar weten welke prijs is afgesproken en hoe deze tot stand is gekomen. 130 De precieze kostenopbouw van nieuwe medicijnen moet op eenduidige wijze geregistreerd en betrokken worden bij de onderhandelingen.

131 Steeds meer zorgtaken worden uitgevoerd door gemeentes. 132 De Jonge Democraten zijn voorstander van deze decentralisatie van taken. 133 Gemeentes staan dichterbij hun inwoners dan de provincie en de nationale overheid en kunnen door middel van wijkteams en het keukentafelgesprek, de behoefte van zorgvragers beter monitoren. 134 Tevens kunnen zij sociale netwerken veel beter in kaart brengen en activeren. 135 De Jonge Democraten erkennen echter de kwetsbaarheid van deze uitvoering van soms zeer complexe taken voor kleinere gemeentes. 136 Daarom pleiten de Jonge Democraten voor het werken met kerngemeentes, waarbij een grote gemeente in de regio de kar trekt. 137 Ook bij gemeentelijk beleid dient de positie van zorgvragers te worden gewaarborgd en versterkt, waarbij zeker ook de privacy gewaarborgd moet worden.. 138 De Jonge Democraten pleiten daarom voor inzet van mentoren, onafhankelijke cliëntenondersteuning en inspraak van cliëntenraden in het gemeentelijk beleid.
139 Mantelzorgers zijn een grote steun voor patiënten, zowel emotioneel als praktisch. 140 Wanneer mantelzorg voorkomt dat professionele zorg noodzakelijk is, zorgt dit bovendien voor een kostenbesparing. 141 Het verlenen van mantelzorg is belastend en daarom moeten mantelzorgers waar mogelijk, al dan niet financieel, ondersteund worden.

142 Commercieel draagmoederschap moet volgens de Jonge Democraten worden toegestaan en regelgeving rondom commercieel draagmoederschap moet worden versoepeld, waarbij een ruime financiële compensatie beschikbaar wordt gesteld. 143 Het is daarbij belangrijk om het doel van de huidige wetgeving te waarborgen; het strafbaar stellen van mensenhandel. 144 Middels de tussenkomst van een non-profit organisatie kan mensenhandel worden tegengegaan en kan de draagmoeder gescreend worden op geschiktheid. 145 Tevens voorkomt dit omslachtige procedures in het buitenland zoals het nu het geval is.
146 De ei- en/of zaadcellen hoeven niet van de wensouders zelf te zijn. 147 Wel dient te worden gekeken naar de ethiek en wetgeving achter eventuele gevolgen van gecombineerde biologische, genetische, draag- en pleegouders.

148 De Jonge Democraten zijn van mening dat iedere vrouw bij een ongewenste zwangerschap het recht heeft op een veilig uitgevoerde abortus. 149 Abortus dient altijd in samenspraak met een arts plaats te vinden. 150 De grens van levensvatbaarheid zou tevens de grens moeten zijn tot wanneer abortus nog uitgevoegd mag worden. 151 Bij een medische indicatie kan een arts deze grens verruimen. 152 Omdat elke vrouw het recht heeft op een veilig uitgevoerde abortus moet abortus in het basispakket zitten. 153 Om tegen te gaan dat abortus een te makkelijke oplossing ter vervanging van anticonceptie wordt, vinden de Jonge Democraten het van belang dat naast goede preventie ook alle anticonceptiemiddelen in het basispakket te zitten.

154 Ouders zijn niet alleen verantwoordelijk voor het maken van keuzes voor hun kind als het kind geboren is, maar ook als het kind nog ongeboren is. 155 Bij het overgaan tot prenatale diagnostiek moeten de belangen van de ouders altijd worden afgewogen tegen het belang van het ongeboren kind. 156 Met nieuwe technieken als ‘whole genome sequencing’ die het hele DNA in kaart brengen, wordt het steeds makkelijker om op alle mogelijke aandoeningen en eigenschappen van het ongeboren kind te testen De Jonge Democraten zijn voorstander van prenatale diagnostiek, maar vinden wel dat nieuwe diagnostische testen getoetst dienen te worden op de toegevoegde waarde voor de toekomstige ouders, het ongeboren kind en de gevolgen voor de maatschappij.

157 Door middel van embryoselectie, oftewel pre-implantatie genetische diagnostiek, kan worden voorkomen dat ouders ernstige erfelijke ziektes doorgeven aan hun kinderen. 158 De Jonge Democraten vinden dat embryoselectie mogelijk moet zijn om te voorkomen dat kinderen worden geboren met een ziekte die het leven of de kwaliteit daarvan ernstig bedreigd. 159 De medische beroepsgroep dient een richtlijncommissie aan te stellen om te bepalen welke specifieke aandoeningen het leven of de kwaliteit van leven dusdanig bedreigen dat embryoselectie geoorloofd is. 160 Hierbij dient als uitgangspunt dat embryoselectie acceptabel is ter voorkoming van elke aandoening die de kwaliteit of duur van het leven significant doet afnemen.

161 Door het invriezen en op latere leeftijd terugplaatsen van eicellen wordt het voor vrouwen mogelijk om op de gewenste leeftijd kinderen te krijgen. 162 De Jonge Democraten stellen dat dit mogelijk moet zijn onder strikte regulering en op eigen kosten. 163 Voorwaarde hiervoor is dat de vrouw uitgebreide voorlichting krijgt over de eventuele risico’s en gevolgen van het krijgen van kinderen op latere leeftijd. 164 Wanneer er een medische indicatie is voor het invriezen van eicellen zou dit wel vergoed moeten worden.

165 In Nederland worden voortplantingsbehandelingen vergoed. 166 Voor IVF- en ICSI-procedures geldt een vergoeding tot een leeftijd van 43 jaar met een maximum van drie keer. 167 Wegens verhoogde risico's en verlaagde slagingskansen wordt het daarna niet meer vergoed, waar de Jonge Democraten het mee eens zijn. 168 Veel wensouders die in Nederland niet meer in aanmerking komen voor een IVF-procedure, gaan naar het buitenland voor meer pogingen. 169 De Jonge Democraten vinden dit onwenselijk, omdat dit valse verwachtingen voor de wensouders schept en de kosten van eventuele complicaties voor Nederland zijn. 170 Daarom pleiten de Jonge Democraten ervoor dat er, naast de huidige regelgeving, meer aandacht moet komen voor voorlichting na niet-succesvolle geassisteerde technieken. 171 Daarnaast moet er betere begeleiding komen voor het rouwproces van de wensouders, zodat deze een keuze kunnen maken op basis van eerlijke verwachtingen en met kennis over risico's en complicaties.

172 Gedwongen anticonceptie is in sommige gevallen nodig om een nog ongeboren kind te beschermen tegen de ouders. 173 De Jonge Democraten vinden dat gedwongen anticonceptie mogelijk moet zijn op het moment dat toekomstige ouders zo goed als zeker hun kind ernstige schade zullen toebrengen. 174 Bij bepaalde geestelijke aandoeningen en ernstig falen bij eerdere kinderen kan dit door hulpverleners worden vastgesteld. 175 Gedwongen anticonceptie zal altijd door een toetsingscommissie, bestaande uit artsen, ethici en juristen, beoordeeld en besloten moeten worden, omdat het een ernstige inperking is van de zelfbeschikking van personen. 176 Omdat gezinssituaties kunnen veranderen en mensen hun leven kunnen beteren, moeten de persoon zelf en hulpverleners een hertoetsing aan kunnen vragen.

177 Al jaren bestaat er een tekort aan de beschikbaarheid van organen voor orgaandonatie. 178 De Jonge Democraten zijn van mening dat het tekort mede veroorzaakt wordt door het falen van het huidige registratiesysteem. 179 De Jonge Democraten stellen een nieuw registratie systeem voor, dat in basis zal bestaan uit het Actief Donor Registratiesysteem (ADR). 180 Hierbij zal iedereen als donor geregistreerd worden wanneer zij, na herhaaldelijke benadering, geen keuze hebben aangegeven. 181 Ook zal gewezen worden op de keuze tot donorschap bij het ophalen van een paspoort, identiteitsbewijs of rijbewijs. 182 De mogelijkheid om “donor” te wijzigen naar “niet-donor” zal te allen tijde blijven bestaan.
183 Naast het ADR zal er een onkostenvergoeding worden ingevoerd voor donatie van de organen, waarbij donatie bij leven mogelijk is. 184 Donoren hoeven geen kosten te hebben aan hun donatie. 185 De Jonge Democraten zijn van mening dat deze onkostenvergoeding niet alleen de directe financiële kosten moeten dekken, maar ook een compensatie moeten zijn voor de eventuele gevolgen van de ingreep. 186 De Jonge Democraten zijn tevens voorstander van de verdere ontwikkeling van kweken van organen en het ontwikkelen van kunstorganen. 187 Zo wordt de donormarkt ontzien, schade bij donoren voorkomen en worden tekorten tegen gegaan.

188 De Jonge Democraten vinden dat bij het levenseinde het zelfbeschikkingsrecht als uitgangspunt genomen moet worden. 189 Voor iedereen die competent is om een vrijwillige en weloverwogen keuze te maken, moet het mogelijk zijn om hulp te krijgen bij zelfdoding, of wanneer zelfdoding geen optie is, euthanasie te krijgen. 190 Zowel het verlenen van hulp bij zelfdoding als het verlenen van euthanasie dient te gebeuren onder strikte voorwaarden en controles, zoals dit nu al gangbaar is bij euthanasie. 191 Een vrijwillige en weloverwogen keuze, ondragelijk en uitzichtloos lijden en bescherming tegen impulsief handelen dienen in acht te worden genomen bij de procedure.
192 De Jonge Democraten willen benadrukken dat het leven bij personen met een voltooid leven en een doodswens ook kan voldoen aan de criteria van uitzichtloos en ondragelijk lijden. 193 Daarnaast vinden de Jonge Democraten het belangrijk te realiseren dat het hebben van een psychiatrische aandoening of dementie niet per definitie hoeft te leiden tot wilsonbekwaamheid.
194 Pasgeborenen en kinderen kunnen in zeldzame gevallen ondraaglijk lijden. 195 Soms is dit lijden zo ernstig dat artsen, in samenspraak met de ouders en indien al mogelijk met het kind, kunnen kiezen voor actieve levensbeëindiging.
196 De Jonge Democraten zijn voor de invoering van de verwijsplicht bij hulp bij zelfdoding en euthanasie. 197 Door deze verwijsplicht zijn artsen die geen euthanasieverzoek of verzoek om hulp bij zelfdoding in behandeling willen nemen, door bijvoorbeeld gewetensbezwaren, verplicht om hun patiënten door te verwijzen naar artsen die wel naar dit verzoek willen kijken.

198 De richtlijnen voor medisch wetenschappelijk onderzoek met kinderen in de Wet-wetenschappelijk Onderzoek met mensen zijn in 2015 verruimd waardoor meer en beter onderzoek verricht kan worden in deze patiëntenpopulatie. 199 De Jonge Democraten onderschrijven deze verruiming en pleiten voor eenzelfde inventarisatie voor mogelijkheden tot verbreding van onderzoek binnen andere patiëntenpopulaties die als wilsonbekwaam worden beschouwd (dementie, geestelijk gehandicapten, etc.). 200 Momenteel gebeurt er te weinig onderzoek in deze patiëntengroepen, waardoor potentieel gevaarlijke situaties ontstaan, omdat er onvoldoende kennis bestaat betreffende de dosis, werkzaamheid, bijwerkingen etc. van medicatie of andere interventies binnen deze populaties.

201 Onderzoek met embryo’s wordt voor verschillende doeleinden gebruikt. 202 De Jonge Democraten vinden onderzoek met embryo’s alleen aanvaardbaar wanneer er geen andere optie beschikbaar is. 203 Onder strikte regulering streeft men naar morele terughoudendheid. 204 Bij embryo-onderzoek moet zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van overtollige embryo's na IVF en embryoselectie. 205 Bij een tekort kan aanmaken voor onderzoek worden heroverwogen. 206 Het is van belang om grenzen te stellen aan de tijdsduur waarbinnen embryo's in een laboratorium mogen worden opgekweekt. 207 Deze tijdsduur dient zo kort mogelijk, maar toch nog effectief, te zijn met een maximum van twee weken. 208 Het verbod op het klonen van embryo’s ten behoeve van menselijke voortplanting dient in stand te worden gehouden. 209 Vruchtbaarheidsklinieken dienen in het bezit te zijn van vergunningen, met opgelegde beperkingen op de doeleinden waar ei- en zaadcellen voor mogen gebruikt worden.
210 Stamcelonderzoek is een veelbelovende vorm van onderzoek die in verschillende ziektebeelden van groot belang kan zijn. 211 De Jonge Democraten vinden gezien de grote wetenschappelijke mogelijkheden deze vorm van onderzoek aanvaardbaar. 212 Indien stamcellen gegenereerd kunnen worden zonder gebruik van embryo’s geniet dat de voorkeur.

213 Proefdieronderzoek heeft bewezen de medische wetenschap veel te kunnen brengen. 214 Desondanks dient waar mogelijk gezocht te worden naar alternatieven voor deze vorm van onderzoek. 215 Wanneer er echter geen andere mogelijkheden zijn en proefdieronderzoek duidelijk van toegevoegde waarde is, ondersteunen de Jonge Democraten medisch proefdieronderzoek. 216 Er moet een goed evenwicht worden gevonden tussen regulatie en bureaucratie om te voorkomen dat er naar het buitenland wordt uitgeweken.

217 In de gezondheidszorg en medisch onderzoek speelt digitalisering een belangrijke rol. 218 De Jonge Democraten zijn van mening dat ziekenhuizen meer moeten investeren in informatie- en communicatietechnieken. 219 Het gebruik van digitale hulpmiddelen in de zorg zal leiden tot hogere arbeidsproductiviteit, hogere patiënttevredenheid en betere gezondheidsuitkomsten. 220 Deze digitale transformatie vergt echter grote investeringen, in zowel hardware, software als personeel. 221 De Jonge Democraten erkennen dat dit niet door individuele ziekenhuizen en zorgaanbieders gedragen kan worden en pleiten daarom voor een landelijke aanpak, waarbij overheid, zorgverzekeraars en zorgaanbieders gezamenlijk afspraken maken over deze investeringen. 222 Wel benadrukken zij dat bij het ontwikkelen van deze elektronische efficiëntieslag de bescherming van persoonsgegevens nooit vergeten mag worden.
223 Binnen medisch onderzoek wordt het verzamelen van Big data steeds belangrijker. 224 De Jonge Democraten keuren deze ontwikkeling af, maar zien in dat deze grootschalige verzameling van gegevens onvermijdelijk is geworden. 225 Zij roepen daarom op om zo voorzichtig mogelijk met deze ontwikkeling om te gaan, en ervoor te waken dat gegevens van patiënten alleen in de hoogstnodige gevallen toegankelijk zijn voor anderen dan een eigen arts. 226 Wanneer deze gegevens wel uitgewisseld worden, is het zaak dat deze gegevensverwerking zo integer en veilig mogelijk verloopt. 227 De Jonge Democraten wijzen een elektronisch patiëntendossier (EPD) waarbij medische dossiers op elk moment in te zien zijn door iedere arts expliciet af. 228 Wanneer er zoiets als een EPD ontstaat, pleiten zij ervoor dat iedereen hoofdzakelijk toegang heeft tot zijn eigen dossier, en kan aangeven in welke mate dit dossier beschikbaar moet zijn voor anderen. 229 Dit moet ertoe leiden dat transparantie en betrokkenheid van de zorggebruiker zelf toeneemt.?

» Ga terug naar de politieke site